Ыстық сорпаны төгіп алған сәтте, рефлекске бағынып бірден мұз іздейсіз бе?
Көптеген адам қалыпты деп есептейтін бұл әрекет — шын мәнінде тері зақымын тереңдете түсетін қауіпті шара.
Күйік алған соң алғашқы бірнеше минутта көрсетілген алғашқы көмекке байланысты тыртықтың тереңдігі өзгеруі мүмкін.
Күйікке алғашқы көмектің негізі — зақымдалған жерді ағын салқын сумен 15-20 минут бойы салқындату.
Мұзды тікелей қою немесе тіс пастасы, соя пастасы сияқты халықтық әдістерді қолдану зақымды тереңдетуі мүмкін.
Бұл мақалада күйіктен кейінгі алғашқы әрекет реті, аулақ болу керек нәрселер, күйік дәрежелерінің ажыратылуы және дәрігерге жүгіну қажет кезі ретімен түсіндіріледі.
Күйікке алғашқы көмекте ең алдымен не істеу керек?
Күйік алғаннан кейін ең алдымен жасау керегі — ағын салқын сумен қызуды басу.
Күйікке алғашқы көмек — бұл жылу көзімен байланысты үзіп, тері температурасын төмендету арқылы қосымша зақымның алдын алу процесі.
Ыстық қазанға немесе сорпаға тиген сәтте, тері астындағы жылу оңай кетпейді.
Бұл жылуды тез шығармаса, зақым тереңірек қабаттарға тарайды.
Сондықтан ең бірінші жасалатын әрекет — басқа ешнәрсе емес, дәл салқындату.
- Кран суын 15-20 минут ағызып, зақымдалған жерді салқындатыңыз.
- Су қысымын күшті ашпай, баяу ағатындай әлсіз деңгейде ұстаңыз.
- Сақина, сағат сияқты әшекейлерді ісіну басталмай тұрып бірден шешіп алыңыз.
- Киім теріге жабысып қалса, күштеп шешпей, сумен салқындатқаннан кейін қайшымен қиып алыңыз.
“Күйген жерді ағын салқын сумен кемінде 15-20 минут жеткілікті түрде салқындату қажет, ал мұзды тікелей қойса, қан тамырлары кенеттен тарылып, тін зақымы керісінше тереңдеуі мүмкін.”
Кореяның Аурулардың алдын алу және бақылау агенттігінің Ұлттық денсаулық ақпараты порталы күйікке алғашқы көмек бөлімінде осылай түсіндіреді.
✅ 15-20 минут бойы ағын сумен қызуды басыңыз.
✅ Мұзды жараға тікелей қоймаңыз. (қан тамырларының тарылу қаупі)
✅ Әшекейлерді ісіну пайда болмай тұрып бірден шешіп алыңыз.
Тіс пастасы немесе соя пастасын жаққанда шынымен зияны жоқ па?
Тіс пастасы, соя пастасы, арақ сияқты халықтық әдістер жараны керісінше ушықтырады.
Халықтық әдіс дегеніміз — медициналық дәлелі жоқ, ауызша тарайтын өзіндік емдеу тәсілі.
Асығыстықпен үйдегі заттардан бірден іздей бастаймыз.
Бірақ тіс пастасы, соя пастасы немесе картоп шырыны жараның ішіндегі жылуды қамап тастайды.
Мұндай заттар бактериялық инфекцияның себебі болуы да мүмкін.
Арақ құю да дәл солай.
Себебі алкоголь зақымдалған тері бөгетін одан әрі тітіркендіреді.
🚫 Тіс пастасы, соя пастасы, қияр сияқты тағамдарды жағу
🚫 Арақ немесе алкогольді жараға тікелей құю
🚫 Пайда болған көпіршікті қолмен жарып жіберу
🚫 Дәлелденбеген сыртқы дәрілерді өз бетінше жағу
Көпіршікті жарып жіберуге болмайтынының себебі бар.
Себебі көпіршік сұйықтығы жараны бактериялардан қорғайтын табиғи қалқан қызметін атқарады.
Көпіршікті күштеп жарса, тыртық тереңірек қалуы мүмкін екені белгілі.
Көпіршікті жармай, таза күйінде сақтау қажет.
Күйіктің зақымдану тереңдігі қалай ажыратылады?
Күйік зақымдану тереңдігіне қарай 1-ден 3-дәрежеге дейін бөлінеді.
Күйік дәрежесі — эпидермис пен дерманың зақымдану деңгейіне қарай ажыратылатын өлшем.
1-дәрежеде тек эпидермис қабаты зақымданып, тері қызарып, аздап ашиды.
2-дәрежеден бастап көпіршік пайда болып, ауырсыну күшейеді.
Алайда дерма терең зақымданғанда, керісінше жүйке талшықтарының бүлінуі салдарынан ауырсыну азаюы да мүмкін.
Ауырмайды деп зақым жеңіл деген сөз емес, сондықтан мұқият тексеру қажет.
| Дәреже | Зақымдану тереңдігі | Негізгі белгілер |
|---|---|---|
| 1-дәреже | Эпидермис қабаты | Қызару, ауырсыну, көпіршіксіз |
| Жеңіл 2-дәреже | Дерманың жоғарғы қабаты | Қызыл көпіршік, күшті ауырсыну |
| Терең 2-дәреже | Дерманың төменгі қабаты | Бозғылт көпіршік, ауырсынудың азаюы |
| 3-дәреже | Тері қабатының барлығы | Түс өзгеруі, жүйке зақымынан ауырсынудың болмауы |
Қандай жағдайда күйікпен дереу дәрігерге жүгіну керек?
Бет, қол, буын аймақтарындағы немесе кең аумақты күйіктерде дереу дәрігерге қаралу қажет.
Дереу дәрігерге жүгінуді қажет ететін күйік дегеніміз — табиғи түрде жазылуы қиын немесе функционалдық зақым қаупі жоғары жағдайларды білдіреді.
Seoul Sinmun басылымының хабарлауынша, Кореядағы күйік оқиғаларының шамамен 67%-ы үйде орын алады.
Сол хабарламада барлық күйік алған науқастардың 29%-ы 0-4 жас аралығындағы нәрестелер мен сәбилер екені көрсетілген.
Иммунитеті әлсіз нәрестелер мен егде адамдарда кішкентай күйіктің өзі бүкіл ағзаға әсер етуі мүмкін.
Буын аймақтарында жазылу барысында тері тартылып, қозғалыс функциясы шектелуі мүмкін.
✅ Көпіршіктің өлшемі тиынан үлкен болса
✅ Бет, қол, буын аймақтарында пайда болса
✅ Химиялық зат немесе электр тогынан болған зақым болса
✅ Егде адамда немесе нәрестеде пайда болса
Алғашқы көмек көрсету бәрі бітті дегенді білдірмейді.
Нақты бағалау мен дұрыс таңу емін алу тыртықтың пайда болу қаупін азайтуға көмектесуі мүмкін.
Қажет болса, күйікті емдеу бойынша Күйікті емдеу, [Ансан Ёллин хирургия ауруханасы] бас беті сайтынан жағдайыңызды тексертуге болады.
Жиі қойылатын сұрақтар
1. Күйген жерге майды қашан жағу керек?
Қызу әлі сақталып тұрған кезде бірден жақса, жылу шықпай зақым күшеюі мүмкін. Салқын сумен жеткілікті салқындатып, ылғалын сүрткеннен кейін инфекцияның алдын алатын майды жаққан жөн.
2. Жарылып қалған көпіршікті қалай күтуге болады?
Көпіршіктің үстіңгі қабатын аршымай, сол күйінде қалдырып, зарарсыздандырылған физиологиялық ерітіндімен жайлап тазалаңыз. Содан кейін тиісті таңу материалымен қорғап, дәрігерге қаралған қауіпсіз.
3. Мұзды жараға тікелей қоюға неге болмайды?
Мұзды тікелей қойса, тері тамырлары кенеттен тарылып, қан айналымы бұзылады және үсу сияқты қосымша зақым пайда болуы мүмкін. Міндетті түрде ағын салқын сумен салқындату қажет.
Пайдаланылған дереккөздер
· Кореяның Аурулардың алдын алу және бақылау агенттігі, «Күйік», Ұлттық денсаулық ақпараты порталы, Аурулардың алдын алу және бақылау агенттігі. Сілтеме
· Әкімшілік және қауіпсіздік министрлігі, «Алғашқы көмек — күйік», Ұлттық қауіпсіздік 24, Әкімшілік және қауіпсіздік министрлігі. Сілтеме
· Seoul Sinmun, «Күйік алған науқастардың 29%-ы 0-4 жаста… 67%-ы үйде орын алады», Seoul Sinmun, 2018. Сілтеме
· Hidoc, «”Көпіршікті жармаңыз”… хирург дәрігер айтқан күйікпен күресу тәсілі», Hidoc, 2025. Сілтеме
Бұл мақала жалпы денсаулық сақтау ақпаратын беру мақсатында жазылған және жеке диагностика мен емдеуді алмастыра алмайды. Белгілер байқалса, дәрігер-маманмен кеңесіңіз.
Leave a Reply