Бірнеше күн бұрын пайда болған, қолмен басқанда сезілетін ісіктен иіс шығып, ауырсыну да пайда болды ма? Дәрігерге бару керек пе, білмей, әдеттегі безеу деп ойлап, қолмен сығып жіберген кездеріңіз болды ма?
Мұндай белгілер көбінесе тері астында мүйізді қабат жиналуынан пайда болатын эпидермоидты кистаға тән.
Сырт көзге сары ірінді толық шығарып тастағандай көрінгенімен, тері астында қатты киста қапшығы сол қалпында қалады.
Кейде денеде пайда болған кішкентай ісікті елеместей санап, қолмен сыққаннан кейін керісінше қатты ісінетін жағдайлар да кездеседі.
· Эпидермоидты киста — тері астында мүйізді қабат пен кератин жиналуынан пайда болатын қатерсіз киста.
· Бактериямен зақымданса, эпидермоидты киста ірінінің (қабынған эпидермоидты киста) пайда болып, ауырсыну мен жағымсыз иіс тудырады.
· Қолмен сыққанда қапшық жарылып, қайталама инфекция мен тыртыққа әкелуі мүмкін, сондықтан алдымен қабынуды басып, содан соң кесіп алу операциясымен қапшықтың өзін толық жою қайталануды болдырмауға көмектеседі.
Эпидермоидты киста дегеніміз не?
Эпидермоидты киста — тері астында мүйізді қабат пен қалдық заттар жиналып, қапшық түзетін қатерсіз ісік.
Эпидермоидты киста дегеніміз — эпидермис жасушалары тері астына итеріліп кіріп, қапшық түзетін және оның ішінде кератин деп аталатын ақуыз қалдығы жиналатын тері ауруы.
Біздің терімізде ескі жасушалар түсіп, жаңа жасушалар пайда болу процесі үнемі қайталанып тұрады.
Алайда белгілі бір себептермен эпидермис жасушалары тері астында орналасып қалса, сол жерде қапшық пайда болып, мүйізді қабат құрамдастары үздіксіз жиналады.
Уақыт өте келе қапшық үлкейіп, бактериялар енсе, эпидермоидты киста ірінінің пайда болады да, қатты ауырсыну мен жағымсыз иіспен қоса жүреді.
Бұл киста өздігінен жоғалмайды, қапшық қабырғасы қалған уақытта үнемі қайталанып тұратын ерекшелігі бар.
Неге қайта-қайта қайталанады? Себебі ішіндегі затты сыртқа шығарғанмен, қапшық қабырғасы (киста қабығы) сол қалпында қалса, оның ішіне мүйізді қабат пен кератин қайта жиналып, көлемі ұлғаяды.
Эпидермоидты киста ірінін қолмен сыққанда қандай қауіп бар?
Эпидермоидты киста ірінін қолмен сыққанда қайталама инфекция мен тыртық қалу қаупі айтарлықтай жоғары.
Кәдімгі безеу деп ойлап, қолмен қатты сыққаннан кейін бірден ісініп кеткен жағдайды бастан кешіргендер де болар.
Сырттан сары ірің шығып жатқандай көрінгенімен, тері астында қатты киста қапшығы сол күйінде қалады.
Қолмен қатты қысқанда қапшық жарылып, ішіндегі қалдық заттар тері тінінің тереңіне еніп кетеді.
Нәтижесінде қабыну тез таралып, айналасындағы тері де қызарып ісінеді, ауырсыну да күшейеді.
Соңында қайталама инфекция салдарынан емдеу мерзімі ұзарып, жазылғаннан кейін де көлемді тыртық қалатын жағдайлар жиі кездеседі.
Hidoc сияқты дереккөздердің мәліметінше, бетте пайда болған кистаны безеу деп қате түсініп, қолмен сыққаннан кейін қабыну күшейетін жағдайлар кездеседі.
✅ Ісік маңының қызарып, ыстық болып тұрғанын тексеру
✅ Басқанда өткір ауырсыну мен бірге ірің/сұйықтық шығатынын байқау
✅ Көлемі бірте-бірте үлкейіп, иіс шығып жатқанын бақылау
✅ Тырнақпен немесе инемен күштеп сықпау
Қолмен сыққаннан кейін көлемі уақытша кішіреюі мүмкін, бірақ қапшық қалып қойса, уақыт өте келе қайта үлкеюі мүмкін. Өз бетінше тек май жағып қана қоймай, белгілерді үнемі бақылап отыру қажет.
Эпидермоидты киста қалай емделеді?
Бұл кистаны түбегейлі емдеу тәсілі — қапшықты толығымен алып тастайтын кесіп алу операциясы.
Егер іріңмен толып, қабыну қатты болса, операцияны бірден жасау қиын болуы мүмкін.
Мұндай жағдайда алдымен антибиотик тағайындау немесе жартылай дренаждау арқылы қабыну мен ірінді басу емі жүргізіледі.
Қабыну жеткілікті басылғаннан кейін кистаның қабырғасы мен қапшығын мұқият алып тастайтын кесіп алу операциясы жасалады.
Тыртық қалуынан қорқып, операцияны кейінге қалдыратындар да бар.
Дегенмен, ерте кезеңде мұқият алып тастау тыртықты азайтуға және қайталану қаупін төмендетуге көмектесуі мүмкін.
| Кезең | Емдеу мазмұны |
|---|---|
| 1-кезең: қабынуды бақылау | Антибиотик тағайындау, жартылай дренаждау арқылы ауырсыну мен ірінді жеңілдету |
| 2-кезең: кесіп алу операциясы | Жергілікті ұйқыдан кейін киста қабырғасы мен қапшығын толығымен алып тастау |
Дәрігердің нұсқауына сай қабынуды бақылап, қапшықты толығымен жойса, бұл қайталану ықтималдығын азайтуға және тері жағдайының жақсаруына көмектесуі мүмкін.
Эпидермоидты киста сияқты теріде пайда болған мәселелер немесе тыртықты күтіп-баптау туралы алаңдаушылығыңыз болса, күйік емдеу ақпаратын ұсынатын [Ансан ашық хирургия ауруханасы] басты бетінен тиісті ақпаратты қараңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
1. Эпидермоидты киста өздігінен жарылып жоғалуы мүмкін бе?
Ірің немесе сұйықтық уақытша шығып, көлемі кішіреюі мүмкін, бірақ қапшық қалатындықтан көбіне қайта үлкейеді.
2. Кесіп алу операциясы кезінде ауырсыну қатты бола ма?
Операция жергілікті ұйқыдан кейін жасалатындықтан, операция кезіндегі ауырсыну салыстырмалы түрде аз сезілуі мүмкін.
3. Эпидермоидты кистаның алдын алу жолдары бар ма?
Теріні таза ұстап, тесіктердің бітелмеуі үшін мүйізді қабатты үнемі күту пайдалы болады.
4. Эпидермоидты киста ірінінің пайда болса, бірден операция жасауға бола ма?
Қабыну қатты болған жағдайда бірден операция жасау қиын, сондықтан алдымен антибиотик емімен қабынуды басып, содан кейін кесіп алу операциясын жасау әдетте қолданылады.
Пайдаланылған дереккөздер
· Hidoc, «[Денсаулық сөзі] Теріде пайда болған ісік ‘эпидермоидты киста’ — қолмен сығуға бола ма?», Hidoc, 2022 ж. Сілтеме
· Medical Today, «Эпидермоидты кистаны алып тастау: қайталанусыз емдеу үшін не істеу керек?», Medical Today, 2025 ж. Сілтеме
Бұл мақала жалпы денсаулық сақтау туралы ақпарат беру мақсатында жазылған және жеке диагностика мен емдеуді алмастыра алмайды. Белгілер байқалса, маманданған дәрігермен кеңесіңіз.
Leave a Reply